Pracownia Psychologiczno-Terapeutyczna Rozwój

Miewasz czasami uczucie drżenia w środku, któremu towarzyszy przyspieszony rytm bicia serca i płytki oddech? Boisz się lecz sam nie możesz stwierdzić czego dokładnie? Masz ochotę uciekać, płakać lub krzyczeć? Najprawdopodobniej doświadczasz lęku lub ataku paniki. Lęk i strach jest naturalną reakcją organizmu na doświadczane przez nas sytuacje w życiu. Niestety u niektórych odczuwanie tych emocji zostaje przedłużone i zaczyna zakłócać funkcjonowanie. W tym artykule przedstawimy co to są zaburzenia lękowe, jakie są objawy i rodzaje.

Różnica pomiędzy strachem a lękiem.

Strach jest podstawowym i automatycznie pojawiającym się stanem zaniepokojenia, który wystąpi, gdy spostrzeżemy lub wyciągniemy wniosek o zbliżającym się zagrożeniu lub niebezpieczeństwie. Powstaje on, gdy istnieje realne zagrożenie lub szansa zagrożenia. Przykładem może być ofidiofobia, czyli strach przed wężami. U osoby, która cierpi na ofidiofobię wszystko, co wskazuje na prawdopodobną obecność węża w pobliżu lub sam wąż wywoła strach. Trochę inaczej sprawa ma się z lękiem, który odnosi się do długotrwałego i złożonego stanu emocjonalnego, który pojawia się w odpowiedzi na oczekiwania człowieka, że w przyszłości wystąpi jakieś zagrożenie nie do opanowania. Na przykład będziemy odczuwać lęk przed grillem u znajomego na działce, bo może się tam pojawić wąż, lub lęk przed pójściem na spacer do lasu, gdyż tam może spotkamy węża. Podstawowym strachem będzie strach przed wężami, zaś lęk utrzymuje się gdy żyjemy w przekonaniu, że w przyszłości istnieje możliwość spotkania węża. Lęk jest doznaniem trwalszym, umiejscowionym w przyszłości i opierającym się na myśleniu „a co będzie, jeżeli?” Strach dotyczy teraźniejszości i jest reakcją na sytuacje oraz zdarzenia, których doświadczamy.

Czym są zaburzenia lękowe i jakie są ich rodzaje?

Zaburzenia lękowe to grupa zaburzeń psychicznych, w których charakterystycznym jest wystąpienie znaczącego poczucia lęku lub strachu. Emocje te sygnalizują pojawienie się niebezpieczeństwa i mobilizują nieadekwatnie do sytuacji reakcje obronne. Reakcje te stają się źródłem dojmującego cierpienia, poczucia zagrożenia, bezradności i ograniczenia aktywności w różnych sferach życia człowieka. Wyróżniamy poszczególne grupy zaburzeń lękowych:

Uogólnione zaburzenia lękowe

Zaburzenie to charakteryzuje się tym, że lęk i poczucie zagrożenia nie odnosi się do jakiegoś konkretnego przedmiotu czy sytuacji, ale przyjmuje postać bliżej nieokreślonego, nasilonego napięcia, martwienia się ciągłych obaw dotyczących wydarzeń i trudności życia codziennego.

Zespół paniki (lęk paniczny)

Osoby cierpiące na to zaburzenie lękowe doznają nieoczekiwanych, ostrych napadów paniki. Charakterystycznym dla nich jest nagły początek, bardzo krótki czas osiągnięcia przez objawy maksymalnego natężenia oraz krótki czas trwania, co najwyżej kilka minut. Ataki te zaczynaj się od uczucia silnej obawy, strachu lub przerażenia. Uczuciom tym towarzyszą fizyczne objawy lęku, obejmujące nadczynność układu autonomicznego (np. szybkie bicie serca), zawroty głowy, omdlewanie lub uczucie przytłoczenia czy duszenia się. Ataki te nie są wywoływane przez jakieś konkretne czynniki sytuacyjne. 

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne

Osoba cierpiące na te zaburzenie najczęściej doświadcza obsesji, czyli, myśli, impulsów i obrazów, które nie dają się stłumić, oraz kompulsji, czyli powtarzających się czynności. Obsesje przeważnie odczuwane są jako niepożądane wtargnięcie pewnych treści do świadomości danej osoby. Treści te są bezsensowne lub odrażające i są nie do zaakceptowania dla osoby je odczuwającej. Zaś kompulsje są powtarzającymi się czynnościami, które wykonywane są celowo i w sposób zrytualizowany przeważnie w odpowiedzi na jakąś obsesję.

Fobie

Osoby cierpiące ja fobie doświadczają irracjonalnego i uporczywego strachu przed specyficznym obiektem, czynnością lub sytuacją. Strach ten jest nadmierny i nieuzasadniony w stosunku do rzeczywistego zagrożenia. 

Zespół stresu pourazowego

Zespół stresu pourazowego (PTSD; posttraumatic stress disorder) cechuje się uporczywym ponownym przeżywaniem traumatycznych wydarzeń we wspomnieniach, snach, halucynacjach i retrospektywnych przebłyskach. 

Objawy zaburzeń lękowych

• Przyspieszone bicie serca
• Zawroty głowy
• Uczucie ciągłego zdenerwowania,
• Drżenie mięśni
• Uderzenia gorąca
• Uczucie uścisku w gardle
• Przyspieszony oddech
• Wzmożona potliwość
• Uczucie niepokoju, że zaraz wydarzy się coś złego

Leczenie

Leczenie zaburzeń lękowych polega na odpowiedniej psychoterapii w trakcie, której osoba nauczy się rozpoznawać objawy lęku oraz wypracuje mechanizmy, które pomogą jej w radzeniu sobie z nim. Często leczenie wspomagane jest farmakologicznie kiedy nasilenie objawów jest zbyt duże, a funkcjonowanie osoby mocno zakłócone. Aczkolwiek jeżeli objawy są słabe lub rzadko się zdarzają możliwe, że wprowadzenie kilku zmian w życiu sprawi, że wszystko wróci do normy. W takich przypadkach może pomóc delikatna zmiana trybu życia, np. poprzez wprowadzenie medytacji, kilku ćwiczeń relaksacyjnych czy drobnych ćwiczeń fizycznych. 

Podsumowanie

Zaburzenia lękowe, gdy objawy są nasilone, potrafią zakłócić funkcjonowane osoby do tego stopnia, że w pewnym momencie może wycofać się z pewnych obszarów życia społecznego. Rozróżniamy kilka rodzajów zaburzeń lękowych, którym towarzyszą różne objawy. Aczkolwiek jesteśmy w stanie wyróżnić kilka objawów charakterystycznych dla większości z nich, m.in. uczucie zbliżającego się niebezpieczeństwa czy drżenie mięśni. W radzeniu sobie z lękiem ważny jest wybór odpowiedniej psychoterapii i w razie potrzeby skorzystanie z farmakoterapii.