Pracownia Psychologiczno-Terapeutyczna Rozwój

Wygrana na loterii, otrzymanie awansu w pracy lub niespodziewane odwiedziny ukochanej osoby sprawiają, że czujemy radość i szczęście. Inaczej sprawa się ma kiedy ktoś bliski odchodzi, tracimy wymarzone stanowisko czy jesteśmy obrażani wtedy odczuwamy smutek, złość, gniew. Wszystkie te sytuacje wywołują różnego rodzaju emocje. Zastanawialiście się kiedyś czym jest emocja i w ogóle to po co ona jest nam potrzebna?

Czym są emocje?

Same emocje są zagadnieniem bardzo skomplikowanym, więc na ich temat powstało wiele teorii. Paul Kleinginna i Anne Kleinginna (1981) zaproponowali definicję, która obejmuje najważniejsze elementy występujące we wszystkich poprzednich definicjach. Emocje powstają w wyniku interakcji czynników subiektywnych, środowiskowych oraz procesów nerwowych i hormonalnych. Dodatkowo stwierdzają oni, że 

• Emocje są przyczyną doznań afektywnych, takich jak przyjemność lub nieprzyjemność
• Emocje skłaniają ludzi do szukania wyjaśnień poznawczych, czyli na przykład do przypisywania przyczyny jakiegoś zjawiska sobie lub otoczeniu zewnętrznemu
• Emocje wywołują rozmaite reakcje fizjologiczne, np. kołatanie serca, drżenie rąk, podwyższone tętno.
• Emocje prowadzą do zachowań, które często są, choć nie zawsze, ekspresyjne (np. śmiech lub płacz), wiążą się z urzeczywistnionym celem (pomaganie lub unikanie) oraz mają wymiar adaptacyjny (usunięcie potencjalnego zagrożenia dla naszego życia).

Prościej rzecz ujmując można stwierdzić, że emocje składają się z czterech czynników. Pierwszym będzie pobudzenie fizjologiczne, czyli zmiany w układzie nerwowym i hormonalnym oraz zmiany w narządach wewnętrznych i mięśniach, np. pocenie się, przyspieszony oddech. Drugim czynnikiem emocji są subiektywne odczucia, które oznaczają, że jest to osobiste doświadczenie własnego wewnętrznego stanu emocjonalnego, np. uczucie wściekłości, uczucie przyjemności. Kolejny czynnik to interpretacja poznawcza, którą możemy wyjaśnić jako dopasowanie znaczenia do danego doświadczenia emocjonalnego przez włączenie procesów pamięciowych i spostrzeżeniowych, np. obwinianie kogoś, spostrzeżenie zagrożenia. Ostatnim czwartym czynnikiem są reakcje społeczne/behawioralne, czyli wyrażanie emocji za pomocą gestów, wyrazu twarzy i innych reakcji, np. uśmiechanie się, wołanie o pomoc, marszczenie brwi/czoła. 

Funkcje emocji w naszym życiu

Nie jest prosto opisać czym same emocje są aczkolwiek opisanie ich funkcji powinno być delikatnie prostsze. Najogólniej możemy przydzielić różne funkcje do dwóch grup. Pierwsza ewolucyjna, w której emocje mają za zadanie dążyć lub unikać powtarzających się bodźców mających znaczenie dla przeżycia i prokreacji. Człowiek za pomocą emocji dostaje informację o sytuacji, w której się znalazł jest dla niego bezpieczna czy nie. Przykładem może być spotkanie na drodze do domu wielkiego warczącego na nas psa, który wzbudzi w nas najprawdopodobniej strach. Emocja ta spowoduje, że nie przejdziemy obok psa, bo będziemy się bali, że nas ugryzie, a raczej zawrócimy i postaramy się pójść inną drogą. Dodatkowo emocje pomagają nam podejmować decyzje, ponieważ nadają pewną wartość naszym rozważaniom i myślom. 

Druga grupa funkcji, to płaszczyzna społeczna. W niej emocje i ich ekspresja służą do komunikowania uczuć i zamiarów. Według Paula Ekmana (2003) wszyscy ludzie na całym świecie mają ten sam podstawowy repertuar wyrażania emocji na twarzach i każdy człowiek jest w stanie te emocje odczytać. Do podstawowym emocji należą: radość, zaskoczenie, złość, wstręt, strach, smutek i pogarda. Za pomocą mimiki twarzy każdy człowiek jest w stanie wyrazić te siedem emocji, aczkolwiek akceptowalność wyrażania poszczególnych emocji może się różnić w danej kulturze. Przykładem może być porównanie kultury azjatyckiej, gdzie w wielu miejscach uczy się dzieci do kontrolowania swoich reakcji emocjonalnych, do kultury amerykańskiej, w której zachęca się młodych ludzi do bycia otwartym w wyrażaniu swoich emocji. 

Podsumowanie 

Emocje nie są proste do opisania i wyjaśnienia, dlatego też istnieje wiele teorii na ich temat. Najogólniej możemy mówić o emocji jako o czteroczęściowym procesie obejmującym pobudzenie fizjologiczne, subiektywne odczucia, interpretację poznawczą i ekspresję behawioralną. Emocje pełnią różnie funkcje i pomagają ludziom radzić sobie z ważnymi zdarzeniami w ich życiu. Dzięki nim unikamy niebezpieczeństw i dążymy do przeżycia. Również pomagają nam one w komunikacji z innymi i w odczytywaniu intencji innych ludzi. Dodatkowo istnieje siedem emocji podstawowym, które na całym świecie są wyrażanie w ten sam sposób. Poniżej spróbuj zgadnąć jaka emocja kryje się za poszczególną mimika twarzy.

Bibliografia:

• P.G. Zimbardo, R.L. Johnson, V. McCann ” Psychologia. Kluczowe koncepcje. Tom 2″, 2013r.
• P. Ekmann „Emotions revealed: Recognizing faces and feelings to improve communication and emotional life”, 2003r.
• R.E. Franken „Psychologia motywacji”, 2005r.
• P.R. Kleinginna, Jr., A.M. Kleinginna ” A categorized list of emotion definitions, with suggestions for a consensual definition”, 1981r.